Αναδημοσίευση άρθρου του Νικόλα Σεβαστάκη από την Ελευθεροτυπία 21 Αυγούστου 2009.


Του ΝΙΚΟΛΑ ΣΕΒΑΣΤΑΚΗ

Ο κ. Χ. και ο Θοδωρής Ηλιόπουλος

Ο κ.Χ. είναι ένα υψηλής πιστότητας προϊόν της κυβερνώσας ελίτ της τελευταίας εικοσαετίας. Βρέθηκε και έδρασε, ουσιαστικά, στη μεθόριο του εγχώριου φιλελευθερισμού και σοσιαλισμού, στο πεδίο ώσμωσης των προηγμένων αγορών και της κρατικής γραφειοκρατίας, της ιδιωτικής οικονομίας και του μύχιου κράτους των κομμάτων. Όσο και αν βρίσκεται σε δύσκολη θέση, αισθάνεται προστατευμένος. Και με το δίκιο του: Δεν πρόκειται, όπως λένε κάποιοι ελαφρά τη καρδία, για άλλη μια περίπτωση Κοσκωτά. Είναι μια φιγούρα η οποία συγκεντρώνει την επικοινωνιακή και συναλλακτική τεχνογνωσία που λειάνθηκε όλα αυτά τα χρόνια κάπου ανάμεσα στα λόμπι της «Μεγάλης Βρεταννίας» και του «Hilton», στις λέσχες της Εκάλης και στα ελβετικά ύψη. Αντιπροσωπεύει μια σπορτίφ, κοσμοπολίτικη, εξωστρεφή και καλά σπουδαγμένη επιχειρηματικότητα, μια ποιοτική υπέρβαση των πρώτων κυμάτων του άγριου νεοπλουτισμού της δεκαετίας του '80. Γι' αυτό, άλλωστε, μπορεί και απαιτεί, διά των συνηγόρων του, να πέσει η θερμοκρασία στην Αθήνα, να μην έχει καύσωνες των σαράντα βαθμών, που μπορεί να θέσουν σε κίνδυνο την υγεία του. Γι' αυτό μπορεί να σπέρνει μικρές υπολογισμένες δόσεις φόβου γνωρίζοντας ότι το πολιτικό σύστημα, η δημοκρατία των προμηθειών, δεν μπορεί να είναι πραγματικά αυστηρή με αυτόν.

Η δημοκρατία, άλλωστε, δεν έχει επιλέξει να θεωρεί εχθρό τον κ. Χ. Έτσι όπως ήρθαν τα πράγματα, είναι ενοχλητικός, προφανώς αντιπαθής στους ευεργετηθέντες, απρόβλεπτος, επίσης, για τους φθινοπωρινούς σχεδιασμούς των επιτελείων. Αλλά, σε τελική ανάλυση, είναι μια θεσμική προσωπικότητα. Δεν είναι η «μηδενιστική αλητεία» την οποία καυτηρίασαν οι ενοχλημένοι διανοούμενοι τις ημέρες του Δεκέμβρη. Αντίθετα, ένας τέτοιος «κίνδυνος για τους θεσμούς και το κράτος δικαίου» βρίσκεται σε ασφαλή χέρια: Τις ώρες που ο κ. Χ. καθορίζει με τους συνηγόρους του την προσφορότερη υπερασπιστική στρατηγική, ο επονείδιστος οχλοκρατικός Δεκέμβρης τιμωρείται στο πρόσωπο του Θοδωρή Ηλιόπουλου. Το μήνυμα του ανθρώπου αυτού, κρατούμενου επί μήνες στις φυλακές Κορυδαλλού και απεργού πείνας, είναι ακριβώς το ίδιο το πρόσωπό του. Αυτό το πρόσωπο που φέρει έντονα τα σημάδια της φυσικής καταβολής, της σωματικής ταλαιπωρίας και συγχρόνως αποπνέει σθένος και ήρεμη αυτοπεποίθηση.

Το σημείωμα αυτό γράφεται δίχως να γνωρίζω την κατάληξη του αγώνα του Θοδωρή Ηλιόπουλου. Αισθάνομαι όμως ότι αυτός ο αγώνας με αφορά ακριβώς διότι ο κόσμος του Θοδωρή δεν συναντά τον κόσμο του κ. Χ. Το πείσμα του πρώτου, η απόφασή του να μην αυτοκαταργηθεί ως υποκείμενο συγκεκριμένων ιδεών και αξιών, δεν έχει καμιά σχέση με τη στρατηγική διάσωσης του άλλου. Ο Θοδωρής θέλει να σώσει την τιμή του, την ανθρώπινη και πολιτική του υπερηφάνεια. Ο κ. Χ. επιδιώκει να καταστήσει καθαρό σε όλους ότι η δική του «πολιτεία» αποτελεί μέρος του περίπλοκου παιχνιδιού της δημοκρατίας και οι πρακτικές του αναπόφευκτο τίμημα της διαλεκτικής του εκσυγχρονισμού. Στον Θοδωρή λάμπει το αποσιωπημένο και αγνοημένο πρόσωπο του περασμένου Δεκέμβρη: μια ηθική μαρτυρία εναντίον όλων όσα συμβολίζει ο κ. Χ. Αυτή η ηθική μαρτυρία υπάρχει, έχει περιεχόμενο, παρά το ότι δεν έχει επινοήσει τις πολιτικές της μορφές: είναι η προτεραιότητα των δεσμών κοινωνικής αλληλεγγύης έναντι της Αυτού Μεγαλειότητος του Εμπορεύματος, η επιθυμία για ισότητα και η άρνηση των προνομίων, η θετική επαναξιολόγηση μιας μη καταναλωτικής, μη ανταγωνιστικής καθημερινότητας. Ένας τέτοιος πυρήνας νοήματος είναι πολύτιμος. Έρχεται να υπενθυμίσει τα όρια της εποχής του κενού, τα ευλογημένα ρήγματα στον θεσμοποιημένο ατομικισμό και στο συμβόλαιο κοινωνικής αδιαφορίας με το οποίο το κενό προοδεύει προς την ολοκλήρωσή του...

ΑΝΑΒΑΠΤΙΣΗ ΣΤΗ ΒΑΣΗ

Είναι ενδιαφέρον για κάποιον που είναι έξω από τα πράγματα, κυρίως οργανωτικά, να παρακολουθήσει πώς εισπράττει και πώς αντιδρά ένας κόσμος που στοιχίζεται στις γραμμές της Αριστεράς, την πρόσφατη κρίση στο ηγετικό επίπεδο.
Ε, λοιπόν ίσως να κάνει καλό στα στελέχη αυτά να κατέβουν στη βάση, να αφουγκραστούν την αγωνία του κόσμου, να τα “ακούσουν” απευθείας και όχι διαμεσολαβημένα. Μόνο τότε μπορεί να συνέλθουν και να αναρωτηθούν τι κάνουμε. Κι αυτό βεβαίως μόνο αν η ανιδιοτέλεια και η πολιτική τους εντιμότητα δεν έχει χαθεί ανεπιστρεπτί.
H εμπειρία από τη συμμετοχή μου στη συγκέντρωση-συνέλευση του ΣΥΡΙΖΑ στη Μυτιλήνη δεν μπορεί βεβαίως να γενικευτεί, δεν ξέρω τι γίνεται σε άλλες πόλεις. Είναι όμως ένα δείγμα. Η βάση αποδεικνύεται πολύ πιο ώριμη από την κορυφή ή για να ακριβολογώ από ένα μέρος της κορυφής.
Τι αποκόμισα λοιπόν εγώ από τη συζήτηση που έγινε. Πρώτο, ότι ο ΣΥΡΙΖΑ είναι και παραμένει βασική επιλογή για όλους. Δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή κάτι άλλο για να προχωρήσει η Αριστερά. Και πριν αυτό αποδειχτεί στην πράξη ότι εξάντλησε την προωθητική του δύναμη πρέπει να διαφυλαχθεί σαν κόρη οφθαλμού και να προχωρήσει παραπέρα. Δεύτερο, ότι η βάση δε στοιχίζεται πίσω από τούτα ή τα άλλα στελέχη. Δεν υπάρχει ηγεσία θεόπνευστη για να τη λιβανίζουμε ολημερίς, αντιθέτως ή ηγεσία πρέπει να κρίνεται σε καθημερινή βάση. Τρίτο, επισημάνθηκαν λάθη και παραλείψεις τα οποία μέσα από διάλογο πρέπει να διορθωθούν και να επιλυθούν. Καθώς και το ότι όλα αυτά που διαδραματίζονται τελευταία έγιναν ερήμην και πίσω από τις πλάτες της βάσης. Άλλωστε πρόκειται για “μεγάλη επιτυχία” τα ΜΜΕ να γίνουν δίαυλοι “επίσημης” ενημέρωσης των μελών για τα τεκταινόμενα στο κόμμα τους.
Βεβαίως όλη αυτή η διαμάχη σε επίπεδο ηγεσίας θέτει προς το παρόν εμπόδια σε μια συζήτηση που πρέπει να ανοίξει σε ζητήματα πολιτικής. Τέθηκε για παράδειγμα το πρόβλημα ότι ο ΣΥΡΙΖΑ θα πρέπει να δουλέψει πολύ σοβαρότερα στον τομέα εργασίας των ανθρώπων. Ας αναλογιστούμε σε πόσους χώρους δουλειάς απουσιάζει η οργανωμένη παρουσία της ανανεωτικής-ριζοσπαστικής αριστεράς.
Και κάτι τελευταίο. Πέρα από όλα αυτά που έγιναν η Αριστερά πρέπει να δουλέψει σοβαρά για την ΗΓΕΜΟΝΙΑ των αριστερών ιδεών στην κοινωνία. Στέκομαι στην τελευταία παράγραφο ενός άρθρου του Νικόλα Σεβαστάκη στην Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία:
“Και αυτό που μπορεί να προσάψει κανείς στους αριστερούς είναι ότι η αιώνια λυρική τους αισιοδοξία έκανε για άλλη μια φορά ζημιά: θεώρησαν ότι οι εθνικοποιήσεις κάποιων τραπεζών, η κοινωνικο-προστατευτική ρητορική και η συμβολική εκτέλεση λίγων διάσημων «άπληστων» σήμανε την ώρα της αριστεράς. Ξεχνώντας, όμως, ότι ο περίφημος νεοφιλελευθερισμός δεν είναι κυρίως ένα πακέτο οικονομικών συνταγών -που άλλωστε ποτέ δεν επικράτησε στην καθαρότητά του- αλλά μια φιλοσοφία της ζωής ή μια εφαρμοσμένη ηθική.”
Ιδού λοιπόν ένα πεδίο μάχης, διαρκείας που απαιτεί από την Αριστερά αντοχές, φαντασία, επιμονή και δουλειά μυρμηγκιού. Θα εργαστούμε σοβαρά ώστε αξίες πολιτικές, ηθικές, κοινωνικές της Αριστεράς του 21ου αι. να γίνονται εύκολα αναγνωρίσιμες από ένα κόσμο τηλεοπτικά διαπαιδαγωγημένο; Nα είναι εύκολα αντιληπτό ότι αυτοί οι αριστεροί, άνθρωποι κατά τα άλλα ίδιοι με μας, εντούτοις διακρίνονται από μια άλλη φιλοσοφία ζωής ή εφαρμοσμένη ηθική και κατά τούτο είναι και διαφορετικοί; Δεν είναι όλοι ίδιοι. Πώς άλλιώς θα κερδίσεις τα μυαλά και τις ψυχές των ανθρώπων;